szparagi
źródło: pixabay

Po raz pierwszy szparagi zostały wykorzystane w kuchni już 4500 lat temu. Jako pierwsi odkryli ich smak Rzymianie, choć ich nazwa pochodzi od greckiego słowa asparagus, które oznacza młody pęd. Szparagi z czasem zyskiwały coraz większą popularność w krajach basenu Morza Śródziemnego. W Europie pierwsze wzmianki o szparagach pochodzą dopiero z roku 1469, za to od tego momentu szparagi zagościły na stałe na stołach Europejczyków. Do Polski szparagi zawędrowały w XVIII wieku, ale ich regularna uprawa została rozwinięta dopiero w XIX wieku. Wcześniej szparagi uprawiane były tylko w przyklasztornych ogrodach. W chwili obecnej szparagi uprawiane są w niemalże wszystkich krajach na świecie a ich największymi producentami są Włochy, Holandia, Japonia, Tajwan i Stany Zjednoczone. Ze względu na kształty i zawartość dużej ilości substancji mających pozytywny wpływ na organizm, szparagi szybko zyskały sobie sławę warzywa posiadającego moc rozbudzania pożądania.

Odmiany kolorystyczne

W zależności od ilości promieni słonecznych dochodzących do pędu podczas wzrastania, szparagi nabierają określonego koloru. Najpopularniejsze szparagi białe uzyskują swoją barwę w wyniku wzrastania w specjalnych kopcach ziemnych, które niemalże całkowicie ograniczają dostęp światła do szparagów. Zielone szparagi swój kolor zawdzięczają wyrastaniu w pełnym nasłonecznieniu. Najrzadszą odmianą kolorystyczną szparagów są szparagi fioletowe. Jest to odmiana pośrednia miedzy szparagami białymi a zielonymi. Ze względu na swoją trudną hodowlę jest to odmiana bardzo rzadko spotykana.

Wartość energetyczna

Szparagi, podobnie jak większość warzyw są produktem o niskiej kaloryczności. Posiadają zaledwie 18kcal w 100g produktu. Na wartość energetyczną szparagów w głównej mierze składają się węglowodany. Poza nimi w szparagach, niezależnie od odmiany kolorystycznej, znajdziemy znaczne ilości błonnika. Tłuszcz natomiast występuję w niewielkich ilościach, dochodząc maksymalnie do 0,2g na 100g szparagów. Z tego powodu są one bardzo dobrym urozmaiceniem diety osób odchudzających się. Po ich zjedzeniu czujemy się syci przez dłuższy czas, a ilość spożytych kalorii jest naprawdę niewielka.

Bomba witaminowa

Niezależnie od tego, w jakim kolorze najbardziej lubimy szparagi zawsze są one bombą witaminową. Szparagi mogłyby swobodnie zastąpić większość preparatów multiwitaminowych w postaci tabletek. Jedynym ograniczeniem jest ich sezonowe występowanie. W skład szparagów wchodzi w znacznych ilościach kwas foliowy oraz witamina K. Ponadto zawierają również karoteny, witaminy z grupy B (B2, B5, B6), witaminę C, a także składniki mineralne w postaci potasu, sodu, wapnia, magnezu, fosforu, fluoru a także żelaza. Szparagi mają również właściwości bakteriobójcze i przeciwnowotworowe. Spożywane regularnie obniżają szansę zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe oraz na nowotwory. Posiadają zbawienny wpływ na układ trawienny. Regulują perystaltykę, chronią przed zaparciami i poprawiają trawienie. Już w starożytnej Grecji szparagi wykorzystywane były do zwalczania schorzeń wątroby, a wśród współczesnych mieszkańców Chin preparaty ze szparagów są popularnym środkiem przeciwkaszlowym.

Jak to się je?

Sposób przygotowania szparagów różni się ze względu na odmianę kolorystyczną. Białe szparagi przed ugotowaniem należy cienko obrać oraz odłamać zdrewniałą łodygę. Szparagi zielone i fioletowe obierania nie wymagają, jednak również w ich przypadku należy odłamać zdrewniały koniec łodygi. Jeśli zdecydujemy się na gotowanie szparagów w wodzie warto pamiętać o tym, że miękną one od głowy. Dlatego warto do gotowania szparagów użyć wysokiego garnka, który umożliwi nam gotowanie ich w pozycji pionowej z główkami powyżej powierzchni wody. W ten sposób główki szparagów pozostaną al dente, podczas gdy końce zdążą zmięknąć. W przypadku szparagów zielonych wystarczy gotować je około 2-3 minut, natomiast szparagi białe i fioletowe powinno się gotować nieco dłużej, ok. 10-15 minut.

Szparagi świetnie sprawdzają się jako niskokaloryczne przystawki, zdrowy dodatek do obiadu lub jako wykwintna kolacja. Mimo, że szparagi występują w bardzo ograniczonym czasie i są produktem typowo sezonowym, jest to warzywo, które doskonale się przechowuje w postaci mrożonej lub marynowanej. Dzięki temu możemy przez cały rok korzystać z ich zbawiennego wpływu na nasz organizm. Najpopularniejszym sposobem podania jest zawijanie szparagów w szynkę lub ciasto francuskie. Świetnie sprawdzają się w połączeniu z grzybami i beszamelem. Dla wielbicieli prostoty najlepszym rozwiązaniem będzie podanie szparagów z odrobiną oliwy i czosnku. Oczywiście sposób przyrządzenia szparagów zależy od indywidualnych upodobań kulinarnych i właściwie nie występują w tej kwestii żadne ograniczenia. Świeże szparagi pasują do wszystkiego, dlatego warto eksperymentować i szukać nowych połączeń smakowych.


Szparagi to nie tylko znane od stuleci afrodyzjaki, ale również zdrowe i niezwykle smaczne warzywa, po które warto sięgać każdego dnia.

Źródła:

1. Encyklopedia wiem. Szparag [online] Dostęp 29 marca 2014. Dostępny w internecie http://portalwiedzy.onet.pl/34553,,,,szparag,haslo.html
2. Correnti Pino. Afrodyzjaki w kuchni – pięć tysięcy lat tradycji. Warszawa. Wydawnictwo książkowe twój styl, 2005. ISBN 83-7163-458-7.

PODZIEL SIĘ
Patrycja Paradowska
Dietetyk kliniczny, specjalistka ds. żywienia ludzi zdrowych i chorych oraz dietoprofilaktyki. Absolwentka Wydziału Lekarskiego na kierunku Dietetyka Kliniczna Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Autorka i współautorka publikacji naukowych z zakresu nutrigenomiki. Studentka studiów podyplomowych na kierunku Analityka Medyczna.